Handleiding: Voedsel redden op de markt


Driehonderd avocado’s, 30 mierzoete meloenen, twee dozen taugé, dertig komkommers, twintig bakjes blauwe bessen, honderden rijpe bananen, heel veel spruitjes.. Een kleine greep uit het aanbod van wat er zoal gratis te vinden is op een marktdag. 
Dumpster diven, doen niet alleen een beetje gekke mensen dat? Is dat niet heel eng? Wordt er dan echt zoveel weggegooid? En hoe doe je dat eigenlijk?
De eerste keer was een beetje spannend. ‘Volgens mij kijkt iedereen me aan’ 
‘Ik voel me een schooier’ ‘Help, dat was de buurman, wat zou hij nu wel niet denken?’
Na een kwartier verdwenen de negatieve gedachtes en voelde het alsof ik op zoektocht was naar een grote schat. Doos open: niks. Nog een doos open: een beschimmelde mandarijn. De volgende doos open: jaaaaa 40 avocado’s! Voor het Free Café ben ik al vaak op voedsel-reddende-avonturen geweest.
In de zomer was het Free Café dicht en ben ik voor mezelf gaan redden.
Ben je benieuwd, en wil je het zelf een keer proberen?
De markt is een eenvoudig begin. In elke stad/dorp is de procedure anders, vandaar dat het handig is om als detective één observatie dag te hebben. :-) Ga naar de markt wanneer ‘ie sluit en blijf totdat ze hebben opgeruimd en zijn vertrokken.
Bij de meeste markten stoppen ze al het groente en fruit wat ze willen weggooien in dozen, die ze op straat laten staan als ze wegrijden. Dit wordt opgehaald door de vuilniswagen. 
Je kunt bijvoorbeeld observeren:
– Hoe laat de eerste marktkraampjes weggaan
– Hoeveel er achter wordt gelaten
– Hoeveel mensen er voedsel redden
– Of de marktmannen open staan voor een verbondje of juist een beetje geïrriteerd zijn
– Hoe laat de vuilniswagen komt nadat de kramen weg zijn (soms is het een gevecht tegen de klok)
In Groningen gaat het als volgt (bij de meeste markten denk ik)
Stap 1
Neem van huis genoeg bakjes, zakjes, grote tassen en een rugzak mee. Als je echt grootschalig wilt redden: een fietskarretje/bakfiets. (of een auto, maar dit is niet zo groen haha)

Stap 2
Ik ga rond 17.30 naar de markt, dit is een half uur nadat ze zijn gesloten. Sommige marktkramen zijn dan al klaar, de meeste hebben wel tot 18.00 nodig om op te ruimen. Nu begint het: rondjes lopen. Bij de kramen die al weg zijn kun je in de achtergelaten dozen gaan kijken.
Vaak zijn er meerdere mensen die op ‘jacht’ zijn wat het heel gezellig maakt. Neem niet alles mee, maar deel het met de andere mensen :-) 
En zoek meteen alles uit, je vind nog heel goede groente/fruit maar ook veel beschimmelde.
Wil je het echt goed doen? Neem een mes mee zodat je de verrotte delen meteen van het groente/fruit kan snijden.

Maaltijden van het Free Café, wat anders op de vuilstort had gelegen:

Stap 3

Kijk thuis wat je hebt gescoord en onderneem meteen actie.
Vaak zijn delen een beetje rot of is fruit enorm rijp. 
Haal de rotte delen van je groente/fruit en eet de komende dagen de groente/fruit meteen op.
Als je echt veel hebt gevonden of niet weet of je alles op kunt krijgen kun je natuurlijk ook dingen invriezen, groente inmaken, jam maken, kruiden drogen etc. Daarnaast kun je natuurlijk al maaltijden maken en invriezen. (soepsoepsoep) Delen is ook een goed idee. Iedereen wordt blij van gratis eten!
Een verbondje met de marktlui is lastig. Je kunt het proberen, maar vaak zijn ze niet heel blij met je.
Af en toe geven ze iets weg in Groningen, maar dit is zeer sporadisch. 
Wacht echt met in dozen kijken totdat ze weg zijn, anders kun je nog wel eens een komkommer/tomaat/appel naar je hoofd geslingerd krijgen. (nee dat wil je liever niet)
Wat ik ook wel heb gezien is dat sommige mensen meehelpen met de afbouw van de kraam en hierdoor al het weggegooide groente en fruit mee naar huis mogen nemen. Slim! 
Waarschijnlijk voelt het op het begin vrij ongemakkelijk, maar bedenk je: je red voedsel wat anders weggegooid wordt, terwijl het van een zaadje tot een plant/boom is gegroeid, daarna honderden soms wel duizenden kilometers heeft gereisd en door vele handen/machines is geweest. Zo zonde als dit zomaar wordt weggegooid terwijl het nog prima te eten is.
Een bijkomend voordeel: Gratis eten! In de zomer redde ik twee keer per week groente en fruit en had ik voor de rest 10 euro per week aan boodschappen! Ook fijn: Je vind veel exotische groente en fruit, iets wat ik als locavore’ anders niet zo snel zou kopen.

Wat ik nog nooit heb gedaan is ‘geskipt’ in containers. Maar volgens mij is dat ook niet echt eng of moeilijk. Je maakt een container open, haalt er uit wat je wil redden en doet ‘m weer dicht. 
Oke, sommige mensen klauteren over hekken heen en worden opgepakt door de politie, maar dat gebeurd volgens mij zelden. Ik zal me hierin eens snel verdiepen en laten weten hoe het is. :-)
In containers heb je het voordeel dat je niet alleen groente en fruit vind maar ook al het andere wat in supermarkten te koop is. (denk aan: brood, potjes/pakjes, vlees, zuivel etc.) én ik ken ook mensen die hebben ‘geskipt’ bij andere zaken en beamers, snijplanken, tupperware bakjes en meubels vonden.
Er is zelfs een aparte ‘Trash Wiki’, voor de grote steden kun je hier véél informatie vandaan halen, van welke markten er zijn tot waar de containers staan:
Onderaan vind je de verschillende steden. 
Inspiratie:
http://www.divethefilm.com/default.aspx

Hebben jullie als een voedsel gered? Wat heb je zoal gevonden?
Zie je het jezelf ooit doen? :-)

Lokaal eten #1

Lexicon of Sustainability
Ik zit al lang te broeden op een nieuw kunstproject, een project waar ik zo enthousiast over ben dat fotograferen vanzelf gaat, dat het geen moeten maar willen wordt. 
Volgens mij heb ik het gevonden. Althans, enthousiast ben ik sowieso. En zin om te fotograferen: jaaa! 
munt uit de tuin 
Een korte inleiding:
Ik gebruik de ‘Buddhify’ app om dagelijks te mediteren. 
Een paar weken terug deed ik een ik-ga-naar-bed-meditatie en tijdens deze meditatie vertelde een kalmerende stem mij dat ik de mensen die mijn ontbijt mogelijk hebben gemaakt moest bedanken. 
Dit raakte me, want ik heb eigenlijk geen idee hoeveel mensen dit zouden zijn en wie deze mensen zouden zijn. Anonieme personages.
Waar komt mijn havermout vandaan? De banaan? De appel? De rozijnen? De kokosbloesem suiker? Hoe wordt havermout eigenlijk gemaakt? Door hoeveel handen gaat dit? Zoveel vragen!
En dan gaat het alleen nog maar om het verbouwen zelf. De haver moet gepeld en geplet worden, verpakt, het gaat naar een distributiecentrum, naar een biologische groothandel etc. etc. 
Zoveel ketens, zoveel (milieuonvriendelijk) vervoer, zoveel mensen waarvan je niet weet hoeveel ze werken, of ze goed betaald krijgen etc.

vlierbloesem-tijm thee op Terschelling
Mijn nieuwe project zal gaan over lokaal eten.
Ik wil de keten zo kort mogelijk maken. Van duizenden voedselkilometers tot aan maximaal 100 kilometer. Van boer naar kleine winkel. Of het liefst van boer naar fietsende Marin.
Ik wil de boer/particulier ontmoeten die mijn eten/drinken verbouwd. Zelf kunnen bekijken hoe het er aan toe gaat op de boerderij. De mensen van de moestuin ontmoeten. Maar ook de natuur ingaan om mijn eigen kostje te bemachtigen. Het seizoen echt meemaken, van de tamme kastanjes in de herfst en de paardebloemen in de lente. 
Vandaar mijn nieuwe project.
Voor de komende jaren. Althans, dat zou makkelijk lukken.
Een grootschalig fotografisch onderzoek naar lokaal eten.
Kun je 100% lokaal plantaardig eten?
Wat biedt de Noord-Nederlandse grond ons? (en nee, niet de dieren)
Het afgelopen jaar heb ik al veel ontdekt: van gele frambozen, Friese bonen, tientallen soorten aardappels, regenboog penen, eetbare bloemen, verschillende soorten zeewier tot aan eenkoorn en zomertarwe. 
Het project wordt een combinatie van onderzoek/aantekeningen/schetsen, foto’s bij moestuinen en boerderijen, stillevens van lokale producten, wildpluk avonturen, portretten van de boeren, verhalen over hoe het me vergaat en experimenten in de keuken. Waar het toe leidt, geen idee. (een rondreizende expo? een e-book? een handleiding?)

Ik ga onderzoekend beginnen en niet meteen 100% lokaal eten. Maar wel steeds meer producten toevoegen. Of ik uiteindelijk als experiment een lange tijd helemaal lokaal ga eten, wie weet.

Groente vers van de moestuin

gevonden tamme kastanjes

Ik zit al met genoeg vragen:
– zout weet ik te vinden (waddenzout), maar hoe maak ik iets zoets? Ik wil nader onderzoek doen naar honing, hoe wordt er omgegaan met de bijen?
– hoe ga ik mijn ontbijt lokaal maken? (havermout met fruit/rozijnen etc.) Ik weet lokale haver te vinden, kan ik die zelf pletten of laten pletten? :-)
– fruit eten in de winter, hoe?! Weckcursus? Toch een vriezertje aanschaffen? (hmmm… liever niet)
groente eten wat veel vitaminen bevat en fruit in de zomer weer toevoegen? (of alleen ‘gered’ fruit eten?)
– hoe maak je lokale koekjes?
– kun je zelf azijn maken met lokale producten?
– wat eet je als ‘snack’? 
– gaat het me niet heel veel tijd kosten?

80 kilometer door Friesland fietsen, route langs boeren voor groente en fruit

Een paar maanden geleden maakte ik al een lijst vol lokale producten. Er is zoveel!

(van honderden soorten groente, fruit, mosterd, granen, bonen, kruiden, ketchup, sapjes, wijn, bier, kruidenthee..)
Dit wordt vervolgd! :) 
Nu ga ik verder lezen in het boek ‘the 100 mile diet‘ van Alisa Smith die een jaar lang alleen lokaal eten at. Hebben jullie nog tips? (op het gebied van lees/kijk voer, maar misschien weet je ook toffe projecten, boeren etc.) Eten jullie zelf veel lokaal? (de mensen met een moestuin zeggen natuurlijk volmondig: ja!)

(de foto’s die je ziet zijn mijn ik-speel-met-een-iphone foto’s, de foto’s voor het project worden meer in de stijl van mijn portfolio: www.marinanke.com)

eetbare bloemen, groen uit de permacultuurtuin en een
mais broodje van door-iemand-zelfgemaakt maismeel

                                

vers uit de grond: pastinaakjes!
brandnetel/courgette soep en de oogst van de dag
(permacultuur tuin in Leeuwarden)

Reizen door Costa Rica

Vakantie. Stiekem voelt het voor mij bijna elke dag als vakantie.
Mijn werk voelt niet als mijn werk (ik werk bij Opgeweckt Noord en ben docent fotografie),
ik ben veel in de natuur, doe veeeel toffe dingen en beleef kleine avonturen.
En een echt grote vakantie heb ik dit jaar al gehad:
In november en december werkte ik namelijk op twee verschillende permacultuur boerderijen in Costa Rica (wwoof) en in Januari zwierf ik met mijn moeder door Costa Rica en Panama.

In die drie maanden werd ik gewekt door brulapen, keek in de ogen van giftige slangen, at vers kokoswater, las meer dan 30 boeken, leerde koffie drinken, kwam van mijn help-ik-moet-engels-praten angst af, deed stoere dingen met een machette en ontdekte hoe leuk alleen reizen was. 

Nu ben ik alweer enige tijd terug in het (nu niet zo) koude kikkerlandje maar ik merk gelukkig dat ik veel van wat ik daar heb meegemaakt en heb geleerd kan meenemen.
Simpeler leven, vroeg opstaan, meer genieten (onze mantra op de boerderij was: ‘the best day ever’, elke dag opnieuw), vrijheid, van niets iets maken, koud douchen, met weinig spullen prima kunnen leven, alles hergebruiken, veel natuur om je heen..
Soms best een uitdaging om dit in Groningen toe te passen, maar ik ontdek steeds meer ‘wilde’ stukjes natuur en permacultuur tuinen die me doen denken aan mijn avonturen in Costa Rica.

Costa Rica heeft me veel gebracht. Ik leerde hoe ik écht wil leven. En kwam op het idee van deze blog, om mezelf uit te dagen en mensen te inspireren.
En wat ben ik er blij mee! Ik haal er zoveel voldoening uit, vind het fijn om te schrijven en te fotograferen en heel leuk om jullie reacties te lezen. 

Vandaag post ik de foto’s die ik in Costa Rica heb gemaakt, niet eens echt van de reis, meer van de dingen die ik onderweg heb geleerd en heb gezien en die me nu anders doen leven/kijken.
Het is een combinatie van spiegelreflex foto’s en crappy Iphone 3 foto’s haha


Verse kurkuma, recht uit de grond.


Slapen op een dak van een schuurtje. (ik zal maar niks zeggen over muizen en een grote rat)

 

Drie maanden bagage, wat eigenlijk nog teveel en duizend keer te zwaar was. hahah

Een waterappeltje, geplukt uit de appelboom voor het huis

Douchen en naar de wc gaan middenin het regenwoud.

Dit is een natuurlijke aspirine, en smaakt eveneens zo (bitter!!)


Verse banaantjes uit de tuin

Wissel bibliotheek, neem mee wat je wil en zet terug wat je over hebt.

Gemaakt van een oude wijnfles


In twee dagen maakte we deze overkapping, om de suikerriet-pers droog te houden.
Van het kappen van de bomen, de het verwijderen van de schors


Fitnessss aan zee!

Kruiden drogen in de altijd warme zon

Regenwater opvangen, 1 fles is voor tanden poetsen/wassen, 1 om te drinken :)


Verse limonade van limoenen uit de tuin

Buitenkeuken met rocket stove

Een mandje maken van de bladeren van bananen.

Hibiscus stekken, en de hibiscus bladen verwerken tot een salade.

Samen met mijn moeder midden in het regenwoud overnachten, in een zelfvoorzienend hutje.
Hier waren we echt mega gelukkig. :D

Avonturen beleven

Raw Sleep Out

Donderdag was ik bij een avond in Groningen over avonturen. Grote, verre avonturen, kleine lokale avonturen.. Bergen beklimmen en tenen kwijtraken, een motorreis in de Sahara, wild kamperen, afzien, genieten.

Tijdens deze avond kwamen er verschillende avonturiers aan bod. Remco die grote motorreizen doet en volgend jaar minstens een jaar de tijd neemt om naar Australië te rijden, Henk die op de fiets naar Singapore fietst, Erwin die skeelert van het meest oostelijke naar het meest zuidelijke puntje van Nederland (terwijl hij daarvoor níet kon skeeleren) Inspirerend!

De avond eindigde met een korte documentaire gemaakt door Erwin, een documentaire over waarom mensen eigenlijk zulke gekke avonturen willen beleven. Helaas staat de documentaire nog niet online, hieronder de korte documentaire die hij maakte toen hij fietste van Hongarije naar Nederland en onderweg werkte op biologische boerderijen.

https://player.vimeo.com/video/98261482
Two wheels & a hayfork from erwin z on Vimeo.

Door deze avond ben ik gaan nadenken over avonturen, wat zou ik willen doen?
Stadse avonturen probeer ik al zoveel mogelijk te doen, alleen naar feestjes, nieuwe mensen ontmoeten, zonder koelkast en met weinig geld leven, te willen leven in een caravan..

En een groot avontuur heb ik dit jaar eveneens al gehad.
Van november t/m januari had ik mijn ik-ga-alleen-op-reis-naar-costa-rica avontuur. Twee maanden werken op biologische boerderijen, middenin de natuur leven, dodelijke slangen in de ogen kijken..  Ik zal er binnenkort eens een post aan wijden :)
En nu heb ik zin in een micro avontuur. 
In m’n eentje fietsen of wandelen (groen en leuk) in Nederland of Europa. Tussendoor werken op biologische boerderijen.. oh én wild kamperen!  Liften staat ook nog op m’n lijstje, maar liever niet alleen. Als je dit leest en denkt: ik wil ook liften! Zin om samen een weekendje ergens heen te liften? :-) (als ik je ken: leuk, als ik je niet ken: ook leuk!)

Zijn jullie avontuurlijk ingesteld? Al mooie avonturen beleefd?

Avontuurlijke inspiratie:
Erwin Zantinga/ Raw sleep out
Henk van Dillen (die nu fietst van Nederland naar Singapore)
Alastair Humphreys

Ook verzamelde ik verschillende links op ‘Groen reizen/met weinig geld reizen’:
http://www.groeneavonturen.nl/p/reizen.html